Các thành viên và cách hoạt động trong thị trường chứng khoán

Mua cổ phiếu ở đâu?

Mua thịt cá thì ra chợ, còn mua cổ phiếu thì đi đâu?

Bạn cũng cần ra "chợ", nhưng trong chứng khoán, khu chợ đó được gọi là "thị trường chứng khoán".

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi các loại chứng khoán như:

• Cổ phiếu
• Trái phiếu
• Chứng chỉ quỹ
• Chứng quyền
• Chứng khoán phái sinh

Để tạo nên các giao dịch mua bán chứng khoán, thị trường chứng khoán Việt Nam bao gồm 4 chủ thể chính.

4 thành viên tham gia thị trường chứng khoán

1. Nhà phát hành (Người bán)

Nhà phát hành là các tổ chức thực hiện huy động vốn từ thị trường chứng khoán thông qua việc phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu.
Đây chính là bên cung cấp hàng hóa cho thị trường.

2. Nhà đầu tư (Người mua)

Người mua trên thị trường chứng khoán bao gồm:

• Nhà đầu tư cá nhân như chúng ta.
• Nhà đầu tư tổ chức như các quỹ đầu tư, bộ phận tự doanh của công ty chứng khoán và các tổ chức tài chính khác.

Đây là nhóm tham gia mua các loại chứng khoán được phát hành trên thị trường.

3. Công ty chứng khoán

Đây là các tổ chức kinh doanh chứng khoán, cung cấp các dịch vụ liên quan đến đầu tư chứng khoán.

Ví dụ như HVS với các dịch vụ:

• Mở tài khoản chứng khoán
• Hỗ trợ giao dịch mua bán chứng khoán
• Tư vấn đầu tư
• Cho vay ký quỹ (margin)

Công ty chứng khoán đóng vai trò trung gian kết nối nhà đầu tư với thị trường.

4. Cơ quan quản lý và vận hành thị trường

Nhóm này bao gồm:

• Bộ Tài chính
• Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK)
• Sở Giao dịch Chứng khoán
• Trung tâm Lưu ký

Trong đó, hệ thống giao dịch hiện có 3 sàn chính:

• "HOSE (HSX)" – Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM
• "HNX" – Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội
• "UPCoM**

Các sàn giao dịch này là nơi diễn ra hoạt động mua bán chứng khoán của nhà đầu tư.

Thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp

Thị trường chứng khoán được chia thành hai nhóm chính.

1. Thị trường sơ cấp

Đây là nơi các doanh nghiệp phát hành cổ phiếu lần đầu để huy động vốn từ nhà đầu tư.
Người mua trên thị trường sơ cấp thường là các tổ chức lớn hoặc các quỹ đầu tư.

2. Thị trường thứ cấp

Đây là nơi các cổ phiếu sau khi phát hành được mua đi bán lại giữa các nhà đầu tư.
Những nhà đầu tư tham gia thị trường sơ cấp có thể chuyển nhượng cổ phiếu cho các nhà đầu tư khác trên thị trường thứ cấp, bao gồm cả các nhà đầu tư cá nhân.

Để dễ hình dung, hãy xem một ví dụ đơn giản:
Ngân hàng VCB niêm yết cổ phiếu trên sàn HOSE. Để mua cổ phiếu VCB, nhà đầu tư cần:

1. Mở tài khoản chứng khoán tại HVS.
2. Nạp tiền vào tài khoản.
3. Đặt lệnh mua cổ phiếu VCB theo quy định của sàn HOSE.

Trong ví dụ này:

• VCB là đơn vị phát hành chứng khoán.
• HOSE là sàn giao dịch chứng khoán.
• Nhà đầu tư là người mua.
• HVS là công ty chứng khoán cung cấp nền tảng và dịch vụ giao dịch.

Kết luận

Thị trường chứng khoán là nơi kết nối giữa doanh nghiệp cần huy động vốn và nhà đầu tư có nhu cầu đầu tư sinh lời. Để thị trường vận hành hiệu quả cần có sự tham gia của nhà phát hành, nhà đầu tư, công ty chứng khoán và các cơ quan quản lý.
Hiểu được vai trò của từng thành viên sẽ giúp nhà đầu tư mới hình dung rõ hơn cách dòng tiền vận động và cách các giao dịch chứng khoán được thực hiện trên thị trường.