Quy định của các sàn giao dịch HOSE, HXN, UPCOM

Để mua bán cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cần nắm được các quy định cơ bản của từng sàn giao dịch.

Hiện nay, thị trường chứng khoán Việt Nam có 3 sàn giao dịch chính gồm:

• HOSE (Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM)
• HNX (Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội)
• UPCoM

Mỗi sàn có những quy định riêng về:

• Thời gian giao dịch
• Phương thức khớp lệnh
• Nguyên tắc khớp lệnh
• Đơn vị giao dịch
• Đơn vị yết giá
• Biên độ dao động giá
• Giá tham chiếu
• Các loại lệnh giao dịch
• Hủy lệnh giao dịch
• Thời gian thanh toán

Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư mới, những nội dung quan trọng nhất cần nắm bao gồm thời gian giao dịch, các loại lệnh, nguyên tắc khớp lệnh, biên độ dao động giá và thời gian thanh toán.

Thời gian giao dịch trên HOSE, HNX và UPCoM

Cả ba sàn đều giao dịch từ thứ Hai đến thứ Sáu, nghỉ thứ Bảy, Chủ nhật và các ngày lễ theo quy định.

Thời gian giao dịch trong ngày:

• Phiên sáng: 09h00 – 11h30
• Phiên chiều: 13h00 – 15h00

Sàn HOSE

09h00 – 09h15: Phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa
Được sử dụng các lệnh: LO, ATO

09h15 – 11h30: Phiên khớp lệnh liên tục buổi sáng
Được sử dụng các lệnh: LO, MP

13h00 – 14h30: Phiên khớp lệnh liên tục buổi chiều
Được sử dụng các lệnh: LO, MP

14h30 – 14h45: Phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa
Được sử dụng các lệnh: LO; ATC

Sàn HNX

Sàn HNX không có phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa.
09h00 – 11h30 và 13h00 – 14h30
Được sử dụng các lệnh: LO, MTL, MOK, MAK

14h30 – 14h45: Phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa
Được sử dụng: LO, ATC

Sàn UPCoM
UPCoM có cơ chế giao dịch đơn giản hơn.
09h00 – 11h30 và 13h00 – 15h00

Chỉ sử dụng: LO

Các loại lệnh giao dịch cơ bản

• Lệnh LO (Lệnh giới hạn): Là lệnh mua hoặc bán tại một mức giá xác định hoặc tốt hơn. Lệnh có hiệu lực cho đến hết ngày giao dịch hoặc đến khi được hủy.
• Lệnh ATO (At The Open): Là lệnh mua hoặc bán tại mức giá mở cửa. Thời gian áp dụng: 09h00 – 09h15 (Chỉ áp dụng trên HOSE)
• Lệnh ATC (At The Close): Là lệnh mua hoặc bán tại mức giá đóng cửa. Áp dụng trên: HOSE; HNX. Thời gian áp dụng: 14h30 – 14h45
• Lệnh MP: Là lệnh mua tại mức giá bán thấp nhất hoặc bán tại mức giá mua cao nhất đang có trên thị trường. Lệnh MP chỉ áp dụng trên HOSE.
• Lệnh MTL: Có chức năng tương tự lệnh MP nhưng áp dụng trên sàn HNX.
• Lệnh MOK: Là lệnh thị trường khớp toàn bộ hoặc hủy. Nếu không thể khớp toàn bộ khối lượng, lệnh sẽ bị hủy.
• Lệnh MAK: Là lệnh thị trường khớp và hủy. Phần khối lượng chưa khớp sẽ bị hủy sau khi thực hiện giao dịch.

Nguyên tắc khớp lệnh trên thị trường chứng khoán

Hệ thống giao dịch chứng khoán vận hành dựa trên hai nguyên tắc cơ bản.

Ưu tiên về giá
Lệnh mua có giá cao hơn sẽ được ưu tiên khớp trước.

Lệnh bán có giá thấp hơn sẽ được ưu tiên khớp trước.

Ưu tiên về thời gian
Khi nhiều lệnh có cùng mức giá:

• Lệnh được nhập vào hệ thống trước sẽ được ưu tiên thực hiện trước.
• Trong phiên khớp lệnh liên tục, nếu giá mua lớn hơn hoặc bằng giá bán thì giao dịch sẽ được thực hiện theo mức giá của lệnh nhập vào hệ thống trước.

Hiểu đơn giản, người chấp nhận mua giá cao hơn hoặc bán giá thấp hơn và đặt lệnh sớm hơn sẽ được ưu tiên khớp trước.

Biên độ dao động giá của từng sàn

Biên độ dao động giá là mức tăng hoặc giảm tối đa của cổ phiếu trong một phiên giao dịch.

Sàn HOSE

• Giá trần = Giá tham chiếu + 7%
• Giá sàn = Giá tham chiếu - 7%

Sàn HNX

• Giá trần = Giá tham chiếu + 10%
• Giá sàn = Giá tham chiếu - 10%

Sàn UPCoM

• Giá trần = Giá tham chiếu + 15%
• Giá sàn = Giá tham chiếu - 15%

Giá tham chiếu được xác định như thế nào?

• HOSE và HNX: Giá tham chiếu là giá đóng cửa của phiên giao dịch gần nhất trước đó.
• UPCoM: Giá tham chiếu là giá bình quân gia quyền của phiên giao dịch gần nhất trước đó.

Thời gian thanh toán chứng khoán

Nhà đầu tư cũng cần lưu ý về thời gian thanh toán khi giao dịch cổ phiếu. Khi mua cổ phiếu, chứng khoán sẽ không xuất hiện ngay trong tài khoản để bán ngay lập tức.

Theo quy định hiện hành:

• Sau khi mua, cổ phiếu cần thời gian thanh toán trước khi được phép bán.
• Sau khi bán, tiền cũng cần thời gian thanh toán trước khi có thể sử dụng hoặc rút ra.

Do đó, nhà đầu tư cần theo dõi thời gian thanh toán khi thực hiện các giao dịch mua bán trên thị trường.

Kết luận

Trước khi bắt đầu giao dịch cổ phiếu, nhà đầu tư cần nắm được các quy định cơ bản của HOSE, HNX và UPCoM, đặc biệt là thời gian giao dịch, các loại lệnh, nguyên tắc khớp lệnh, biên độ dao động giá và cơ chế thanh toán.

Việc hiểu rõ những quy định này sẽ giúp bạn đặt lệnh chính xác hơn, hạn chế sai sót và chủ động hơn trong quá trình đầu tư chứng khoán.