Trái phiếu doanh nghiệp là gì? Cẩm nang tránh rủi ro cho F0

Trái phiếu doanh nghiệp là gì?

Trái phiếu doanh nghiệp là loại chứng khoán nợ do các doanh nghiệp, công ty cổ phần phát hành dưới dạng chứng chỉ hoặc dữ liệu điện tử để xác nhận nghĩa vụ thanh toán gốc và lãi coupon đối với nhà đầu tư. Khi mua sản phẩm này, bạn trở thành chủ nợ của doanh nghiệp. Tổ chức phát hành có trách nhiệm thanh toán lãi định kỳ và trả lại tiền gốc ban đầu khi đáo hạn. Điều này rất rõ ràng.

Nếu bạn đã nắm rõ khái niệm cơ bản về trái phiếu là gì, bạn sẽ thấy trái phiếu doanh nghiệp có rủi ro cao hơn trái phiếu chính phủ. Doanh nghiệp phát hành nhằm bổ sung vốn. Trái chủ không có quyền biểu quyết. Đổi lại, họ nhận lãi coupon cao hơn gửi tiết kiệm ngân hàng.

Mỗi trái phiếu chứa thông tin về mệnh giá và kỳ hạn. Tại Việt Nam, mệnh giá tối thiểu cho trái phiếu phát hành ra công chúng là 100.000 VNĐ. Với hình thức riêng lẻ, mệnh giá là 100.000.000 VNĐ.

Phân loại trái phiếu doanh nghiệp phổ biến trên thị trường

Phân loại trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường hiện nay chủ yếu dựa trên tài sản bảo đảm và quyền lợi chuyển đổi đi kèm của trái chủ. Hiểu rõ các phân loại này giúp bạn thiết lập danh mục phù hợp khẩu vị rủi ro. Hãy lưu ý kỹ.

Phân loại theo tài sản bảo đảm

Trái phiếu có tài sản bảo đảm được cam kết bằng tài sản thực tế của tổ chức phát hành hoặc bên thứ ba. Tài sản này thường là bất động sản, dự án đầu tư hoặc cổ phiếu niêm yết. Khi doanh nghiệp vỡ nợ, tài sản được thanh lý để trả nợ. Ngược lại, trái phiếu không có tài sản bảo đảm chỉ dựa vào uy tín tài chính của doanh nghiệp. Bạn cần lưu ý rằng bảo đảm bằng cổ phiếu có rủi ro lớn nếu thị trường chứng khoán sụt giảm sâu.

Phân loại theo quyền đi kèm

Trái phiếu chuyển đổi cho phép trái chủ chuyển khoản nợ thành cổ phiếu phổ thông của công ty phát hành theo tỷ lệ định trước. Quyền chọn này đem lại cơ hội hưởng lợi từ đà tăng giá cổ phiếu. Loại thứ hai là trái phiếu có quyền chọn mua lại. Doanh nghiệp phát hành giữ quyền mua lại trái phiếu trước hạn khi mặt bằng lãi suất giảm để tiết kiệm chi phí vốn.

Các rủi ro thường gặp khi đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp gồm rủi ro vỡ nợ, rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất. Bạn cần nắm chắc các yếu tố này để tránh bẫy lãi suất cao. 

Rủi ro vỡ nợ tín dụng

Rủi ro vỡ nợ xảy ra khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán gốc hoặc lãi đúng hạn. Nếu doanh nghiệp mất khả năng tài chính, bạn đứng trước nguy cơ mất vốn đầu tư. Nhiều công ty bất động sản phải đàm phán gia hạn nợ do dòng tiền hoạt động âm và đòn bẩy tài chính quá cao. Các đơn vị này dễ vỡ nợ khi thị trường bất động sản đóng băng.

Rủi ro thanh khoản thứ cấp

Rủi ro thanh khoản xảy ra khi bạn gặp khó khăn lúc muốn bán lại trái phiếu trước hạn. Dù sàn giao dịch trái phiếu tại HNX đã vận hành từ năm 2023, thanh khoản vẫn rất thấp. So với cổ phiếu trên sàn HOSE, giao dịch trái phiếu thỏa thuận chậm hơn nhiều. Khi cần tiền gấp, bạn khó tìm người mua đối ứng và phải chấp nhận chiết khấu cao.

Rủi ro lãi suất tăng

Rủi ro lãi suất chịu tác động từ thay đổi chính sách tiền tệ. Khi lãi suất tiết kiệm tăng lên, giá thị trường của trái phiếu cũ giảm làm biến động lợi suất trái phiếu. Nhà đầu tư sẽ bán trái phiếu cũ để gửi tiết kiệm hoặc mua trái phiếu mới. Hãy nghiên cứu kỹ có nên đầu tư trái phiếu trước khi phân bổ tài sản.

Khung pháp lý mới nhất về trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam

Khung pháp lý về trái phiếu doanh nghiệp hiện hành do Nghị định 65/2022/NĐ-CP và Nghị định 08/2023/NĐ-CP điều chỉnh. Các văn bản này định hướng thị trường minh bạch và an toàn hơn cho nhà đầu tư tại Việt Nam. Luật pháp quy định rất chặt chẽ.

Nghị định 65/2022/NĐ-CP siết chặt quy định nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp cá nhân nhằm giảm thiểu rủi ro cho F0. Đồng thời, văn bản pháp luật này yêu cầu các doanh nghiệp phát hành phải công bố chi tiết mục đích sử dụng nguồn vốn, tài sản bảo đảm và kết quả xếp hạng tín nhiệm. Điều này giúp loại bỏ doanh nghiệp yếu kém tự phát hành nợ tràn lan.

Bên cạnh đó, Nghị định 08/2023/NĐ-CP được ban hành nhằm giảm bớt áp lực đáo hạn trái phiếu. Nghị định này cho phép các doanh nghiệp được kéo dài kỳ hạn trái phiếu đã phát hành tối đa không quá 2 năm nếu được trái chủ chấp thuận bằng văn bản. Đồng thời, doanh nghiệp có thể thanh toán gốc, lãi bằng tài sản khác như bất động sản hoặc sản phẩm cụ thể. Bạn cần theo dõi kỹ thông tin để nắm vững quyền lợi pháp lý khi phát sinh tranh chấp.

Kết luận

HVS nhận định đầu tư trái phiếu doanh nghiệp đòi hỏi bạn cân bằng giữa lợi nhuận coupon và rủi ro tín dụng. Bạn không nên xem đây là kênh đầu tư an toàn tuyệt đối. Tích lũy kiến thức tự phân tích cùng HVS thực tập số là giải pháp giúp bạn bảo vệ dòng vốn tối ưu.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Mọi thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích học tập tại HVS, không cấu thành lời khuyên hay khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm về quyết định của mình.